22:23 +07 Thứ hai, 24/06/2019

Trang chủ » Tin tức » Bài giảng - Suy niệm

Thần học Ba Ngôi trong lối nhìn của Thánh Giáo phụ Irene

Thứ hai - 22/07/2013 11:37
Thần học Ba Ngôi trong lối nhìn của Thánh Giáo phụ Irene
Không phải ngẫu nhiên mà một thần học gia uyên bác, một anh hùng hộ giáo của thế kỷ thứ II, một vị mục tử có thế giá của thành Lyon lại minh nhiên công khai tuyên xưng lòng tin của mình vào mầu nhiệm Ba Ngôi một cách xác quyết, táo tợn và có thể nói là ngộ nghĩnh rằng:

“Nếu đức tin của đạo Công giáo không phải là đức tin vào Chúa Ba Ngôi thì tôi bỏ đạo”. Ngay sau lời tuyên tín này chúng ta dễ dàng nhận ra 4 thực tại ẩn tàng trong đó:
 
1. Lòng tin vào mầu nhiệm Ba Ngôi đang bị đe doạ
2. Lời tuyên xưng vào mầu nhiệm Ba Ngôi của Hội Thánh
3. Vị trí – thế giá của mầu nhiệm Ba Ngôi đối với đức tin của đạo Công giáo
4. Lời nhắn gởi của vị mục tử tới mỗi tín hữu trong tương quan với Ba Ngôi
 
1. Lòng tin vào mầu nhiệm Ba Ngôi đang bị đe doạ
 
Quả thật, ngay những giây phút bình minh đầu đời của mình, niềm tin của Kitô giáo vào một Thiên Chúa Ba Ngôi đã liên tục bị tấn công, bị đe doạ bởi những lạc thuyết đang thịnh hành thời đó. Đặc biệt vào thế kỷ thứ II, sự đe doạ ấy đã bùng phát dữ dội do sự tấn công mãnh liệt của Ngộ đạo thuyết; một lạc giáo pha trộn giữa Kitô giáo với một số ý tưởng ngoại lai phát xuất từ thế giới Hy – La và phương Đông mà nền tảng của nó đặt trên một quan niệm Nhị nguyên, ngược hẳn với niềm tin độc thần của Kitô giáo. Cái nguy hiểm thực sự của Ngộ đạo thuyết chính là tính nhập nhằng, mập mờ vô cùng nguy hiểm giữa một bên là tự nhận mình có sứ mạng truyền lại “bí mật cứu rỗi” do chính Chúa Giêsu và các Tông đồ truyền lại và một bên lại chối bỏ sử tính nơi đức Giêsu; nghĩa là chối bỏ mầu nhiệm Nhập thể, chủ trương hai Chúa; Chúa của Cựu Ước mặc khải là thần dữ – chuyên làm các sự dữ, và Chúa của Tân Ước do Đức Giêsu mặc khải là thần lành – chuyên làm điều thiện.
 
Rõ ràng lập luận này có thể làm khuây khoả, thoả mãn phần nào nỗi day dứt, khắc khoải, xao xuyến của tâm thức con người về sự hiện diện song hành của một vị Thiên Chúa nhân lành, quyền năng với những thực tại của sự dữ mà họ luôn phải đối mặt và dĩ nhiên nó cũng gậm nhấm và xói mòn dần niềm tin non trẻ của người tín hữu vào mầu nhiệm khôn tả của vị Thiên Chúa “MỘT mà BA”. Rõ ràng lòng tin của người tín hữu vào mầu nhiệm Ba Ngôi lúc bấy giờ đang phải chịu một sức ép không nhỏ và khủng hoảng lòng tin là điều tất yếu không thể không xảy đến.
 
2. Lời tuyên xưng vào mầu nhiệm Ba Ngôi của Hội thánh
 
Trong bối cảnh lạc giáo hoành hành như vậy, Giáo Hội lại chưa có phản ứng công khai, chưa triệu tập Công đồng để đưa ra những chỉ dẫn cần thiết cho người tín hữu, thì với tư cách là một thần học gia, một nhà hộ giáo, và đặc biệt với tư cách và thẩm quyền của một vị mục tử; người có sứ vụ “bảo vệ đức tin chân truyền của Hội Thánh”, thánh Irene đã công khai mạnh mẽ tuyên bố “Nếu đức tin của đạo Công giáo không phải là đức tin vào Chúa Ba Ngôi thì tôi bỏ đạo”. Lời tuyên tín này xem qua có vẻ riêng tư, nhưng đặt lại trong bối cảnh hiện thời và với tư cách của một mục tử, chúng ta có thể xem đây là lời tuyên tín chính thức của toàn Hội Thánh vào mầu nhiệm Ba Ngôi. Vả lại, thánh Irene không chỉ dừng lại nơi lời tuyên xưng này mà tất cả những gì ngài đã làm, đã sống, đã viết trong các tác phẩm hộ giáo như “Adversus Haereses”, “Demonstratio Praedicationis Apostolicae”, trong đó có “quy luật đức tin” do ngài soạn thảo, đều nhắm tới mục đích duy nhất là tuyên tín và bảo vệ đức tin chân truyền do các Tông đồ truyền lại vào mầu nhiệm Ba Ngôi.
 
Trong các tác phẩm đó, ngài không phải chỉ dựa trên những lập luận thuần tuý của lý trí con người mà trên hết và trước hết ngài dựa trên chính Lời mặc khải của Chúa Giêsu và truyền thống do các Tông đồ truyền dạy. Không ai có thể lượng định được sức mạnh của lời tuyên tín này ảnh hưởng trên tâm thức của những người tin và nhất là của những người đang bị khủng hoảng lòng tin như thế nào. Nhưng trong lịch sử tín điều Ba Ngôi chắc hẳn chưa có một ai dám tuyên tín lòng tin của mình vào mầu nhiệm vô phương đạt đáo này một cách mạnh mẽ và đầy xác quyết như Irenee với một hình ảnh sánh ví mang tính biểu tượng rất quen thuộc của ngài: Chúa Giêsu và Chúa Thánh Thần là hai cánh tay của Chúa Cha.
 
3. Vị trí – thế giá của mầu nhiệm Ba Ngôi đối với đức tin của đạo Công giáo
 
Qua lời tuyên tín này, thánh Irene minh xác rõ ràng mầu nhiệm Ba Ngôi là tâm điểm của đức tin Kitô giáo. Dĩ nhiên, trước Irene, Giáo Hội đã tin, đã sống và đã cử hành mầu nhiệm này rồi. Nhìn lại các bản văn Kinh Thánh, tuy Tân Ước chưa dùng thuật từ Ba Ngôi nhưng những cách dùng về danh xưng của Chúa Cha, Chúa Giêsu, Chúa Thánh Thần đã đầy dẫy trong đó. Những đoạn Kinh Thánh sau đây sẽ minh chứng vị thế và tầm quan trọng hàng đầu của mầu nhiệm này: Mt 28,19; Rm 15,15-16; Rm 8,11; Ep 4,4-6; 1Cr 12,4-6; 2Th 2,13-14; 1P 1,1-2; Ga 4,6 ; Ep 2,21-22; 1Cr 6,11; Rm 8,11; Cv 20,22; 2Cl 13,13.
 
Riêng trong Phụng vụ thì mầu nhiệm Ba Ngôi, ngay từ lúc khởi đầu, đã chiếm lĩnh một vị trí hàng đầu không sao phủ nhận được, từ dấu Thánh giá, tới Bí tích Thanh tẩy (công thức thanh tẩy), Bí tích Thánh thể (các kinh nguyện Thánh thể), Bí tích Hoà giải (công thức tha tội) và các kinh nguyện khác. Về phía huấn quyền của Hội thánh, qua kinh tuyên tín của Nicea (325), Nicea – Constantinople (381), kinh tuyên tín của Athanase cuối thế kỷ V và đầu thế kỷ VI, Thượng Hội đồng Roma tại Latran (649), Thượng Hội đồng XI Tolede, Đại Công đồng XII tại Latran (1215), Đại Công đồng XVII tại Florence, Đại Công đồng Vatican I (1869-1870) và Thượng Hội đồng các giáo phận của Cộng hoà Liên bang Đức (1971-1975) đều tập chú vào mầu nhiệm Ba Ngôi.
 
Còn trên bình diện triết lý và thần học thì mầu nhiệm Ba Ngôi vẫn là tâm điểm của những suy tư và tranh luận và vẫn luôn luôn mang tính thời sự. Chúng ta có thể tìm đọc những bản văn này trong tác phẩm “Thiên Chúa luận qua các tác giả” của Herbert Vorgrimler trong bộ Texte zur theologie. Và Đức cố Giáo hoàng Gioan Phaolô II, trong thông điệp “Đức tin và lý trí”, ban hành năm 1998, mục 93 cũng vẫn minh xác rõ ràng “La trinite au coeur de la foi” (mầu nhiệm Ba Ngôi là tâm điểm của đức tin). Quả thật, tất cả mầu nhiệm của Kitô giáo, từ mầu nhiệm tạo dựng, đến mầu nhiệm nhập thể, mầu nhiệm cứu độ qua cái chết và Phục sinh của Đức Kitô... đều xoay quanh mầu nhiệm Ba Ngôi. Nói khác đi, nếu không có mầu nhiệm Ba Ngôi thì sẽ không có các mầu nhiệm khác và không có Kitô giáo.
 
4. Lời nhắn gởi của vị mục tử tới mỗi tín hữu trong tương quan với Ba Ngôi
 
“Nếu đức tin của đạo Công giáo không phải là đức tin vào Chúa Ba Ngôi thì tôi bỏ đạo”. Với lời tuyên tín này, trong tư cách của một vị mục tử, thánh Irene không chỉ nhắc nhở các tín hữu về tâm điểm lòng tin mà họ phải hướng tới mà còn muốn mời gọi họ sống tốt mối tương quan với Ba Ngôi Thiên Chúa trong tư cách của từng cá nhân. Ngài mong ước mọi người cũng xác quyết, cũng tin tưởng, cũng cương quyết chọn mầu nhiệm Ba Ngôi làm điểm quy chiếu cho cuộc đời mình như chính ngài đã làm, dám lấy mầu nhiệm này đánh đổi tất cả mọi lựa chọn khác. Có như vậy thì lòng tin vào Chúa Ba Ngôi mới thật sự sinh hoa kết trái nơi cuộc đời của mỗi tín hữu và mầu nhiệm Ba Ngôi mới thật sự là mầu nhiệm của sự sống.
 
Tóm lại, tuy chưa có được công thức ngắn gọn, rõ ràng như tín biểu của Công đồng Nicea, nhưng lời tuyên tín khá quyết đoán của Irene thật sự mang đầy sức sống của một kẻ tin – một kẻ dám công khai đánh đổi cuộc đời của mình vào một thực tại siêu việt mà chỉ có lòng tin mới tế độ được – thực tại Ba Ngôi.
 
LM. Gioan Lưu Ngọc Quỳnh, CSsR
 

Nguồn tin: Cộng đoàn Vinh

Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn